Schijnzelfstandigheid

Definitie en uitleg

In het kort

Je werkt op papier als zelfstandige, maar in de praktijk als werknemer (gezag, geen ondernemersrisico). De Belastingdienst handhaaft hier sinds 2025 weer actief op.

Uitgebreide toelichting

Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp'er wordt ingehuurd, maar in de praktijk werkt als werknemer.

Op papier lijkt het dan alsof je zelfstandig ondernemer bent. Maar de manier van werken lijkt meer op loondienst. Denk aan veel aansturing, vaste werktijden, weinig vrijheid in de uitvoering of weinig ondernemersrisico.

De Belastingdienst kijkt niet alleen naar het contract, maar vooral naar hoe en opdrachtnemer echt samenwerken. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op de regels voor arbeidsrelaties.

Meer over schijnzelfstandigheid lees je op de website van de Belastingdienst: Schijnzelfstandigheid en arbeidsrelatie.

Wat betekent dit voor jou als zzp'er?

Als zzp'er wil je laten zien dat je echt zelfstandig werkt. Dat betekent niet dat je aan één losse voorwaarde moet voldoen. De Belastingdienst kijkt naar het totaalplaatje. In de toelichting op arbeidsrelaties gebruikt de Belastingdienst de feiten en omstandigheden uit het Deliveroo-arrest. Daarbij gaat het onder andere om zelfstandigheid, aansturing, ondernemersrisico en hoe het werk in de organisatie past.

Je loopt sneller risico op schijnzelfstandigheid als je bijvoorbeeld:

  • Langdurig voor één opdrachtgever werkt;
  • Weinig vrijheid hebt om je werk zelf in te richten;
  • Vaste werktijden of roosters volgt;
  • Hetzelfde werk doet als werknemers;
  • Geen ondernemersrisico loopt;
  • Verplicht bent om het werk altijd persoonlijk te doen;
  • Geen eigen tarief, werkwijze of planning kunt bepalen.

Twijfel je over een opdracht? Gebruik dan de Webmodule beoordeling arbeidsrelatie voor een indicatie, of vraag advies aan een juridisch of fiscaal adviseur.

Hoe werkt dit in DigiBoox?

DigiBoox helpt je om je administratie als zzp'er overzichtelijk bij te houden. Je maakt en verstuurt facturen, verwerkt kosten, houdt inkomsten bij en ziet per klant wat je hebt gefactureerd. Werk je met projecten of uren? Dan kun je ook die gegevens vastleggen.

Een nette administratie bewijst niet automatisch dat je zelfstandig werkt. Maar het helpt wel om je ondernemerschap inzichtelijk te maken. Denk aan overzicht in je opdrachtgevers, facturen, kosten, uren en inkomsten per klant. De Belastingdienst kijkt altijd naar het totaal van de feiten en omstandigheden.

Zo heb je je administratie op orde als je later moet uitleggen hoe je als zelfstandige werkt.

Gerelateerde begrippen

Modelovereenkomst · Opdrachtnemer en opdrachtgever · Zzp'er · Eenmanszaak

Veelgestelde vragen over schijnzelfstandigheid

Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp'er werkt, maar in de praktijk meer lijkt op een werknemer. Dat kan spelen als je weinig vrijheid hebt, sterk wordt aangestuurd, geen ondernemersrisico loopt of meedraait in de organisatie alsof je in loondienst bent. De Belastingdienst kijkt naar de echte werksituatie, niet alleen naar wat er in het contract staat.

Zorg dat je manier van werken past bij zelfstandig ondernemerschap. Maak duidelijke afspraken over de opdracht, het resultaat, je tarief, je planning en je verantwoordelijkheden. Werk zo zelfstandig mogelijk en zorg dat je administratie op orde is. Het kan ook helpen om niet volledig afhankelijk te zijn van één opdrachtgever.

Als achteraf blijkt dat er eigenlijk sprake was van loondienst, kan de Belastingdienst correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen aan de opdrachtgever. In 2025 gold een overgangsperiode zonder vergrijpboetes. Vanaf 2026 kunnen vergrijpboetes weer worden opgelegd als daar aanleiding voor is.

De Wet DBA staat voor Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties en verving in 2016 de vroegere VAR (Verklaring arbeidsrelatie). Met de Wet DBA zijn opdrachtgever en opdrachtnemer samen verantwoordelijk om te beoordelen of er sprake is van zelfstandig werken of loondienst. De dagelijkse praktijk telt mee, niet alleen het contract.

Nee. Een modelovereenkomst kan helpen om afspraken duidelijk vast te leggen, maar geeft geen automatische zekerheid. De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Goedgekeurde modelovereenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren, mogen nog worden gebruikt tot en met 31 december 2029. Je moet in de praktijk ook echt werken zoals in de overeenkomst staat.

Bart van DigiBoox

Hoi, ik ben Bart!

Graag deel ik mijn jarenlange kennis en ervaring op het gebied van boekhouden en zzp'en!

Blijf ook op de hoogte, laat je e-mailadres achter!

Geen zorgen, wij houden ook niet van spam.